İçeriğe geç
İmar

TAKS (Taban Alanı Katsayısı)

Bir parselin zemin katına oturan bina taban alanının parsel alanına oranı. TAKS × parsel m² = zemin kat m². 0 ile 1 arası değer alır; çoğu imar planında 0.30–0.50 aralığındadır.

TAKS (Taban Alanı Katsayısı), Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin resmi tanımıyla: "Taban alanının imar parseli alanına oranı". Basitçe: parselin kaç m²'sine binanın zemin katının oturabileceğini gösterir.

Formül:

> Zemin kat alanı = Parsel m² × TAKS

1.000 m² parselde TAKS 0.30 ise zemin kat en fazla 300 m² olabilir. Kalan 700 m² bahçe, otopark, çekme mesafesi veya yeşil alan olarak kalır.

Yönetmelik vurgular: taban alanı hesabı sadece zemin katın projeksiyonu değildir. Arazi eğimi nedeniyle tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan tüm bodrum katlar ile zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilerek hesaplanır. Yani yamaçta kalan ve açığa çıkan bodrum, TAKS hesabına dahil olur.

TAKS değeri 0 ile 1 arasındadır — geometri gereği zemin kat parselden büyük olamaz (1'i aşamaz). Çoğu imar planı TAKS'ı 0.30 ile 0.50 aralığında belirler. Ayrık nizam yapılarda yönetmelik, uygulama imar planında açıkça belirtilmemişse TAKS 0.40'ı aşamaz kuralını getirir.

KAKS ile ilişkisi: Maksimum kat sayısı yaklaşık olarak KAKS / TAKS formülüyle bulunur. Örnek: TAKS 0.30, KAKS 1.50 → 1.50 / 0.30 = 5 kat. Bu yüzden imar planında TAKS düşük + KAKS yüksek olan parsellerde yüksek binalar, TAKS yüksek + KAKS düşük olanlarda geniş zeminli alçak binalar çıkar.

Örnekler

  • 1.800 m² parsel + TAKS 0.25 → zemin kat en fazla 200 m². Geri kalan 600 m² bahçe, çekme mesafesi, otopark.
  • 2.TAKS 0.40 / KAKS 1.20 → zemin 400 m², toplam inşaat 1.200 m², kat sayısı ~3. Tipik alçak yoğunluklu konut sitesi yapısı.
  • 3.TAKS 0.20 / KAKS 0.60 → seyrek, villa tarzı yerleşim. Kentsel peyzaj korunur, yapılaşma az.

Sık Sorulan Sorular

TAKS 0.30 ne demek, yüzde 30 mu?expand_more
Evet — TAKS 0.30 = parselin %30'una bina oturabilir demektir. TAKS ondalıklı bir katsayı olarak yazılır (0.30) ama anlamı bir orandır.
TAKS aşılabilir mi?expand_more
Hayır. TAKS imar planında belirlenen kesin bir üst sınırdır. Aşan yapılar kaçak inşaat kapsamında değerlendirilir ve yıkım kararına, imar para cezasına veya yapı kayıt belgesi (imar barışı) süreçlerine konu olur.
Arazi eğimi varsa TAKS nasıl hesaplanır?expand_more
Yönetmelik: eğim nedeniyle tabii zeminin üzerinde kalan bodrum katlar + zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilir. Yani yamaçta bir tarafı toprak altında diğer tarafı havada duran bodrum, taban alanına dahil edilir. Bu kural 2013 değişikliğiyle netleştirilmiştir.
İmar planında TAKS verilmemişse ne olur?expand_more
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği geçici kurallar getirir: yerleşme nüfusuna göre üst sınır uygulanır (nüfus 5.000 altı: TAKS 0.20, 30.000 altı: 0.25, 50.000 altı: 0.30, 50.000 üstü: 0.40). Ayrıca kat adedi artışı amaçlayan plan değişikliğinde TAKS ve KAKS'ın ayrı ayrı belirlenmesi zorunludur.

İlgili Terimler

KAKS (Kat Alanı Katsayısı / Emsal)Emsal (E)İmar DurumuÇekme MesafesiAyrık Nizam

Kaynaklar

  • • Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 4 tanımlar (cccc)
  • • Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 5/6 TAKS üst sınırı

Parselinizin imar durumunu anında görün

İl, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgisiyle imar durumunu ücretsiz sorgulayın. KAKS, TAKS, çekme mesafeleri ve plan notları.

İmar Durumu Sorgulaarrow_forward

Son güncelleme: 2026-04-24