İçeriğe geç
Teknik

CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi)

Coğrafi referanslı verileri toplayan, saklayan, analiz eden ve görselleştiren yazılım sistemleri. Belediyelerin imar, parsel ve altyapı verileri CBS'de tutulur.

CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) — İngilizce GIS (Geographic Information Systems) — coğrafi referanslı verileri toplama, saklama, analiz etme ve görselleştirme süreçlerini entegre eden yazılım ve yöntem bütünüdür. Her veri konumsal bir koordinatla (enlem-boylam veya x-y) ilişkilendirilir ve mekânsal analizler yapılabilir.

CBS'nin temel bileşenleri: donanım (sunucular, GPS/drone cihazları), yazılım (ArcGIS, QGIS, PostGIS, GeoServer), veri (vektör: nokta/çizgi/poligon; raster: ortofoto, yükseklik modeli), yöntemler (spatial join, buffer, overlay, interpolation), kişiler (harita mühendisi, coğrafyacı, veri bilimci).

Emlak ve imar uygulamalarında CBS merkezdedir: TKGM'nin MEGSİS (Mekânsal Gayrimenkul Sistemi) tüm parselleri CBS tabanında tutar; belediyelerin şehir haritası servisleri CBS üzerinde çalışır; Drozero gibi platformlar PostGIS gibi konumsal veritabanları kullanır.

Spatial sorgu örneği: "Bu parselin 500 metre yarıçapında kaç okul var?" — buffer analizi + nokta içinde sayım. "Bu parsel hangi imar bölgesine düşüyor?" — polygon-point içerik (point-in-polygon) analizi. "İki parsel nasıl kesişiyor?" — geometry intersection. Bu sorgular CBS'siz binlerce kayıt üzerinde elle çözülemez.

Türkiye'de CBS'nin düzenleyici çerçevesi 644 sayılı KHK ve Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) stratejisidir. INSPIRE AB direktifi ile uyumlu veri altyapısı hedeflenmektedir.

Örnekler

  • 1.İBB Şehir Haritası (sehirharitasi.ibb.gov.tr) CBS tabanlı; kullanıcı mahalle, park, ulaşım katmanlarını açıp kapatabilir.
  • 2.Bir yatırımcı CBS ile 'İstanbul'da 500 m² üzeri, metro 500 m yakın, TAKS 0.30'dan büyük arsaları' spatial query ile sorgular.
  • 3.Drozero backend'inde PostGIS kullanılır; parsel poligonları üzerinde imar kurallarını overlay ile uygulayıp anında KAKS/TAKS gösterir.

Sık Sorulan Sorular

CBS ile Google Maps arasındaki fark nedir?expand_more
Google Maps bir **web haritası görüntüleyicisi**; CBS ise veri depolama + analiz + görselleştirme platformu. CBS'de kendi verinizi yükleyip spatial join, buffer, overlay gibi analizler yapabilirsiniz; Google Maps'te bu düzey analiz yoktur (Google Earth Engine hariç). ArcGIS veya QGIS gerçek CBS araçlarıdır.
CBS nasıl öğrenilir?expand_more
Ücretsiz: **QGIS** açık kaynak CBS yazılımı, resmi eğitim materyalleri ve YouTube tutorialları; Coursera/edX'te CBS kursları (ESRI, Penn State). Resmi eğitim: üniversitelerin Harita Mühendisliği ve Coğrafya bölümleri; TKGM ve Harita Müdürlüğü içindeki hizmet içi eğitimler.
CBS verisi nerede bulunur?expand_more
**Türkiye için**: TKGM MEGSİS, TUCBS Ulusal Veri Portalı (geoportal.csb.gov.tr), belediyelerin açık veri portalları. **Global**: OpenStreetMap (OSM) serbest ve ücretsiz; Natural Earth; Copernicus Land Monitoring. Ticari: HERE Maps, TomTom, yerel uydu görüntü sağlayıcıları.
CBS yazılımları ücretli mi?expand_more
Hem var hem yok. **QGIS** tamamen açık kaynak ve profesyonel düzeyde kullanılır. **ArcGIS** (ESRI) ticari ve pahalı ama sektör standardıdır. Web tarafında **Leaflet** ve **OpenLayers** açık kaynak, **Mapbox** kullanımlı ücretli. **PostGIS** açık kaynak konumsal veritabanı — Drozero gibi platformların omurgası.

İlgili Terimler

Koordinat SistemiPolygon (Çokgen)OrtofotoPafta

Kaynaklar

  • • 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK
  • • Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) Strateji Belgesi
  • • INSPIRE Directive (EC 2007/2/EC) — AB Coğrafi Veri Altyapısı

KAKS/TAKS hesaplayıcıyı deneyin

Parsel m²'si ve imar değerlerinizle toplam inşaat alanı, kat sayısı ve tahmini daire sayısını saniyeler içinde hesaplayın.

Hesaplayıcıya Gitarrow_forward

Son güncelleme: 2026-04-24